Ταξινόμηση

Τα ακάρεα σκόνης είναι μικροσκοπικοί οργανισμοί, αόρατοι με γυμνό μάτι.
Ανήκουν:

• στη συνομοταξία Αρθρόποδα (Arthropoda)
• στην υποσυνομοταξία Chelicerata (Χηλικέρατα)
• στην ομοταξία Αραχνίδια (Arachnida)
• στην υφομοταξία Ακάρεα (Acarina)
• στην τάξη Acariformes (Ακαριόμορφα)

Στην Ελλάδα, τα κυριότερα είδη είναι:

• Dermatophagoides pteronyssinus
• Dermatophagoides farinae

της οικογένειας Pyroglyphidae. Αυτά αποτελούν το 90–100% των ακάρεων στα στρώματα και το 75–95% των ακάρεων σε χαλιά και μοκέτες.

---

Πού ζουν – Πόσο πολλά είναι;

Τα ακάρεα σκόνης υπάρχουν σχεδόν σε κάθε σπίτι. Οι πληθυσμοί τους εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την υγρασία.

• Συνήθως: 100–500 ακάρεα / γραμμάριο σκόνης
• Σε βαριά επιβαρυμένους χώρους: μπορεί να φτάσουν και 20.000 / γραμμάριο

Κύριες εστίες:

• στρώματα
• μαξιλάρια
• καναπέδες & υφασμάτινες πολυθρόνες
• χαλιά & μοκέτες
• κουρτίνες, ταπετσαρίες
• χνουδωτά/υφασμάτινα παιχνίδια

Τα στρώματα είναι το ιδανικό μικροπεριβάλλον:
σε στρώμα 5ετίας μπορεί να υπάρχουν 5.000–15.000 ακάρεα ανά τετραγωνικό εκατοστό!

Ιδανικές συνθήκες για αυτά:

• σχετική υγρασία γύρω στο 75%
• θερμοκρασία 25–30°C

---

Τι προβλήματα προκαλούν;

Το πρόβλημα δεν είναι τόσο το ίδιο το ακάρεο, αλλά τα περιττώματά του, που γίνονται αλλεργιογόνα και μεταφέρονται με τη σκόνη.

Συχνότερα συμπτώματα:

• μπουκωμένη μύτη, φτάρνισμα
• καταρροή, κνησμός σε μύτη & μάτια
• ερεθισμός/κοκκίνισμα στα μάτια (αλλεργική επιπεφυκίτιδα)

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις:

• βήχας
• επεισόδια δύσπνοιας → αλλεργικό άσθμα

Τα συμπτώματα:

• κρατούν όλο τον χρόνο
• συχνά χειροτερεύουν φθινόπωρο – χειμώνα, όταν το σπίτι είναι πιο κλειστό και πιο υγρό.

Σημαντικό:
Όταν λέμε «είμαι αλλεργικός στη σκόνη του σπιτιού», συνήθως εννοούμε αλλεργία στα ακάρεα και στα παράγωγά τους, όχι στη «σκόνη» γενικά.

---

Διάγνωση (ιατρικό κομμάτι)

Η διάγνωση γίνεται μόνο από ειδικό αλλεργιολόγο με:

• λήψη αναλυτικού ιστορικού και
• αλλεργικά δερματικά τεστ (skin prick tests), με αποτέλεσμα σε ~15 λεπτά.

Ο συνδυασμός συμπτωμάτων + αποτελεσμάτων τεστ οδηγεί στη διάγνωση.
Υπολογίζεται ότι:

• 6–35% του πληθυσμού έχει ευαισθησία στα ακάρεα
• σε κάποιες περιοχές, έως και 90% των ασθματικών είναι ευαισθητοποιημένοι σε αυτά.

---

Αντιμετώπιση – Τρεις βασικοί άξονες

1. Αποφυγή / Μείωση έκθεσης

Στόχος: να μειωθεί ο πληθυσμός των ακάρεων στο σπίτι.
Δεν εξαφανίζονται τελείως, αλλά μια σωστή διαχείριση:

• βελτιώνει τα συμπτώματα
• μειώνει τη χρήση φαρμάκων

Πρακτικά μέτρα:

• Μείωση υγρασίας στο σπίτι σε <50% (ιδανικά 35–40%)
  • καλός αερισμός
  • χρήση κλιματιστικού ή αφυγραντήρα
• Αποφυγή «φωλιών» για ακάρεα:
  • μόνιμες μοκέτες, πολύ παχιά χαλιά
  • βαριές ταπετσαρίες, χοντρές κουβέρτες
• Συχνός καθαρισμός με ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA,
  τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, με τακτική αλλαγή σακούλας/φίλτρου.
• Εστίαση στις κρεβατοκάμαρες, γιατί εκεί περνάμε 1/3 της ζωής μας.
• Χρήση ειδικών θηκών για:
  • στρώματα
  • μαξιλάρια
  • παπλώματα
    που περιορίζουν τη διέλευση ακάρεων & περιττωμάτων.

2. Φαρμακευτική αγωγή

Γίνεται μόνο από ιατρό και συνήθως περιλαμβάνει:

• αντισταμινικά
• κορτιζονούχα σπρέι ή άλλα σκευάσματα
• αντιλευκοτριενικά κ.λπ.

Δίνουν άμεση ανακούφιση, αλλά όσο συνεχίζει η έκθεση στα αλλεργιογόνα, τα συμπτώματα επιστρέφουν όταν σταματήσει η αγωγή.

3. Ανοσοθεραπεία (Απευαισθητοποίηση)

Η λεγόμενη απευαισθητοποίηση / ανοσοθεραπεία είναι η μόνη μέθοδος που στοχεύει σε μόνιμη βελτίωση και γίνεται μόνο από ειδικούς αλλεργιολόγους.

---

Πρακτικές συμβουλές για το σπίτι

• Ξεσκόνισμα πάντα με υγρό πανί, όχι στεγνό (για να μην σηκώνεται η σκόνη).
• Όχι φαγητά στο κρεβάτι (λιπαρά & ψίχουλα → τροφή για μικροοργανισμούς).
• Διατήρηση υγρασίας κάτω από 40% όπου είναι εφικτό.
• Συχνός αερισμός υπνοδωματίων.
• Αλλαγή στρώματος όταν ξεπερνά τα ~5 χρόνια (ιδίως σε αλλεργικούς).
• Πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων σε >60°C.
• Ρούχα/υφάσματα που δεν μπαίνουν στο πλυντήριο → στεγνό καθάρισμα.
• Απομάκρυνση:
  • γεμιστών παιχνιδιών από το κρεβάτι
  • μόνιμων μοκετών
  • πουπουλένιων μαξιλαριών/παπλωμάτων (μπορούν να αναπτυχθούν μύκητες που λειτουργούν ως τροφή για ακάρεα).
• Χρήση ειδικών ακαρεοκτόνων:
  • για στρώματα & χαλιά
  • ειδικά προσθετικά/ακαρεοκτόνα στο πλυντήριο
• Για βαθύ καθαρισμό στρωμάτων:
  χρήση μηχανημάτων με δόνηση + ισχυρή αναρρόφηση που αφαιρούν την «εσωτερική σκόνη» χωρίς να την ξαναρίχνουν στον χώρο.
• Ηλεκτρικές σκούπες με HEPA φίλτρα που παγιδεύουν ακάρεα & περιττώματα.
• Αποφυγή εισόδου κατοικιδίων στα υπνοδωμάτια (φέρνουν επιπλέον αλλεργιογόνα, τρίχες, σκόνη).