Γενικά
Τα ψαράκια (Silverfish) είναι έντομα που ανήκουν στην τάξη Zygentoma.
Παλιότερα εντάσσονταν στην τάξη Thysanura, η οποία σήμερα θεωρείται συνώνυμη των Zygentoma.
Έχουν παγκόσμια εξάπλωση και η τάξη περιλαμβάνει περίπου 370 είδη σε τέσσερις οικογένειες.
Στην Ευρώπη απαντώνται δύο οικογένειες με περίπου 60 είδη, ενώ στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 15.
Το πιο κοινό είδος που συναντάται σε κατοικίες είναι το Lepisma saccharina (οικογένεια Lepismatidae).
Περιγραφή
- Μήκος σώματος: 13–30 mm.
- Η κοιλιά καταλήγει σε κωνικό άκρο, δίνοντάς τους χαρακτηριστικό «ψαρόμορφο» σχήμα.
- Οι νεογέννητες νύμφες είναι λευκές και με τον χρόνο αποκτούν γκριζωπή, μεταλλική όψη.
- Φέρουν τρία μεγάλα cerci στο τελικό τμήμα της κοιλιάς.
- Το σώμα καλύπτεται από λέπια.
- Οι σύνθετοι οφθαλμοί είναι μικροί ή απουσιάζουν, ενώ οφθαλμίδια συνήθως δεν υπάρχουν.
- Δεν διαθέτουν φτερά και έχουν μεγάλες κεραίες.
- Ζουν 2 έως 8 χρόνια, ιδιαίτερα μεγάλη διάρκεια για έντομο.
Βιολογία
- Προτιμούν περιβάλλοντα με υψηλή υγρασία, όπως οργανικά υπολείμματα στο έδαφος ή κάτω από φλοιούς δέντρων.
- Ορισμένα είδη αντέχουν και σε ξηρότερες συνθήκες.
- Υπάρχουν φυτοφάγα και παμφάγα είδη.
- Τα είδη που συμβιώνουν με τον άνθρωπο τρέφονται με υλικά πλούσια σε υδατάνθρακες, όπως χαρτί, κόλλες και άμυλο.
- Είναι νυκτόβια και την ημέρα κρύβονται σε σχισμές, πέτρες ή εδάφη.
- Κινούνται εξαιρετικά γρήγορα.
- Έχουν αμετάβολη ανάπτυξη και μπορούν να πραγματοποιήσουν έως και 60 εκδύσεις.
- Η αναπαραγωγική ωριμότητα επιτυγχάνεται μετά από περίπου 12 εκδύσεις.
- Πολλά είδη εμφανίζουν παρθενογένεση.
- Το αρσενικό τοποθετεί το σπερματοφόρο στο υπόστρωμα και το θηλυκό το συλλέγει στη σπερματοθήκη του.
- Τα αυγά είναι μαλακά, αρχικά λευκά και στη συνέχεια κιτρινίζουν ή σκουραίνουν.
- Η ωοτοκία γίνεται σε ρωγμές και σχισμές.
Τα ψαράκια και ο άνθρωπος
Ορισμένα είδη εκμεταλλεύονται τις συνθήκες που επικρατούν στις ανθρώπινες κατοικίες και έχουν εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο.
Τα πιο συνηθισμένα είναι τα Lepisma saccharina και Thermobia domestica.
Τρέφονται με ποικίλες οργανικές και αμυλούχες ουσίες:
- χαρτί, βιβλία, φωτογραφίες,
- κόλλες βιβλιοδεσίας, ταπετσαρίες, γύψο,
- ρούχα, υφάσματα, χαλιά, βαμβάκι, λινό, μετάξι,
- καφέ, ζάχαρη, πιτυρίδα, τρίχες,
- νεκρά έντομα
- ακόμη και τα δικά τους εκδύματα.
Μπορούν να επιβιώσουν έως ένα έτος χωρίς τροφή, κάτι που τα κάνει ανθεκτικούς οικιακούς ενοίκους.
Αντιμετώπιση
Παρακολούθηση
- Συνήθως κινούνται κρυφά και δεν εντοπίζονται εύκολα.
- Η καταγραφή της δραστηριότητας γίνεται με παγίδες τύπου κατσαρίδας ή αυτοσχέδιες παγίδες σε γυάλινα δοχεία, καλυμμένα εξωτερικά με χαρτοταινία.
- Τοποθετούνται σε πιθανά περάσματα, όμως επειδή τα έντομα μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις, η εύρεση της εστίας μπορεί να είναι δύσκολη.
Προληπτικά μέτρα
- Διατήρηση υπογείων, πλυσταριών και μπάνιων καθαρών και στεγνών.
- Μείωση της διαθέσιμης τροφής μέσω συστηματικού καθαρισμού.
- Σφράγισμα ρωγμών και κενών γύρω από σωληνώσεις, αγωγούς και σημεία υγρασίας.
- Καλή αεροκίνηση και χρήση αφυγραντήρων σε κλειστούς, υγρούς χώρους.
- Άμεση επιδιόρθωση διαρροών.
Χρήση εντομοκτόνων
Όταν η προσβολή το απαιτεί, εφαρμόζονται κατάλληλα εντομοκτόνα σε σχισμές, ρωγμές και σημεία δραστηριότητας.