Ταξινόμηση
Τα κουνούπια ανήκουν:
- στην κλάση Εντόμων,
- στην τάξη Δίπτερα (Diptera),
- στην υπόταξη Νηματοκέρων (Nematocera),
- και στην οικογένεια Culicidae (Κουλικίδες).
Η οικογένεια Culicidae χωρίζεται σε τρεις υποοικογένειες:
- Anophelinae – περιλαμβάνει το γένος Anopheles, του οποίου είδη είναι βασικοί φορείς της ελονοσίας.
- Culicinae – περιλαμβάνει τα γένη Aedes, Culex, καθώς και Culiceta, Psorophora, Mansonia.
- Toxorhynchitinae – μη αιμομυζητικά είδη· οι προνύμφες τους είναι αρπακτικές άλλων προνυμφών κουνουπιών και θεωρούνται ωφέλιμες.
Παγκοσμίως έχουν περιγραφεί περίπου 3.500 είδη κουνουπιών. Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 59 είδη, χωρίς όμως να συνυπάρχουν όλα ταυτόχρονα στον ίδιο τόπο και χρόνο.
Περιγραφή
Το ακμαίο κουνούπι έχει:
- λεπτό, μακρύ σώμα, καλυμμένο με λεπτά λέπια,
- μακριά, λεπτά πόδια, κατάλληλα για στήριξη, όχι για έντονη κίνηση στο υπόστρωμα,
- μεμβρανώδη φτερά,
- χαρακτηριστική επιμήκη προβοσκίδα που εκφύεται από τη στοματική κοιλότητα.
Βιολογία
- Το αρσενικό κουνούπι έχει πιο πυκνά τριχωτές κεραίες από το θηλυκό.
- Όλα τα ακμαία τρέφονται με νέκταρ και γλυκούς φυτικούς χυμούς.
- Τα θηλυκά έχουν επιπλέον ανάγκη από αίμα για να ολοκληρώσουν την ωρίμανση των αυγών.
Αφού το θηλυκό ολοκληρώσει ένα γεύμα αίματος:
- τα αυγά ωριμάζουν και τοποθετούνται συνήθως στην επιφάνεια του νερού.
- Οι προνύμφες που εκκολάπτονται τρέφονται με οργανικά υπολείμματα στο νερό.
- Ορισμένα είδη έχουν προνύμφες σαρκοφάγες, που τρέφονται με άλλες προνύμφες κουνουπιών ή μικρά υδρόβια έντομα.
Οι προνύμφες είναι υδρόβιες και διαθέτουν μηχανισμούς αναπνοής που τους επιτρέπουν να παίρνουν οξυγόνο τόσο από το νερό όσο και από την επιφάνειά του.
Η ελαστικότητα στο κάτω τμήμα της κοιλιάς τους τις βοηθά να κινούνται απότομα, χτυπώντας το νερό.
Ακολουθεί η νυμφική φάση.
- Από ραχιαία σχισμή στη νύμφη εξέρχεται το ακμαίο κουνούπι,
- Στηρίζεται για λίγο πάνω στο νυμφικό περίβλημα, ώσπου να στεγνώσουν τα φτερά και να μπορέσει να πετάξει.
Τα κουνούπια προσελκύονται από:
- κίνηση,
- θερμότητα σώματος,
- υγρασία,
- διοξείδιο του άνθρακα της αναπνοής.
Ο χαρακτηριστικός «βόμβος» οφείλεται στο συγχρονισμένο φτερούγισμα.
Δεν αντέχουν τον άνεμο και συχνά μεταφέρονται παθητικά με αυτόν σε μεγάλες αποστάσεις.
Η δραστηριότητά τους εξαρτάται από:
- θερμοκρασία,
- σχετική υγρασία.
Τα περισσότερα είδη τσιμπούν:
- σούρουπο,
- πρώτες βραδινές/πρωινές ώρες,
- κατά τη διάρκεια της νύχτας,
αλλά υπάρχουν και είδη ενεργά όλο το 24ωρο.
Το θηλυκό τρυπά το δέρμα με έξι λεπτές «βελόνες» του στοματικού του συστήματος:
- Εκκρίνει σάλιο με αιμολυτικές και αντισταμινικές ιδιότητες.
- Με την προβοσκίδα αναρροφά το αίμα, το οποίο καταλήγει στην κοιλιά.
- Η ελαστικότητα της κοιλιάς επιτρέπει μεγάλη διόγκωση ανάλογα με την ποσότητα αίματος.
Το τσίμπημα προκαλεί:
- ερύθημα,
- οίδημα,
- έντονο κνησμό.
Δέρμα με σκούρα απόχρωση προσελκύει συνήθως περισσότερο τα κουνούπια σε σχέση με ανοιχτόχρωμο.
Κύρια Γένη Κουνουπιών
1. Anopheles (Ανωφελές κουνούπι)
- Κύριος φορέας της ελονοσίας, αλλά και λοιπών νοσημάτων (μορφές εγκεφαλίτιδας, φιλαρίαση).
- Τα ακμαία του γένους αναγνωρίζονται από τη στάση του σώματος:
- η προβοσκίδα, το κεφάλι και το σώμα βρίσκονται σχεδόν σε ευθεία γραμμή όταν ακουμπά.
- Τα φτερά φέρουν μικρά στίγματα.
Μηχανισμός μετάδοσης ελονοσίας:
- Όταν τσιμπήσει άτομο με ελονοσία, μαζί με το αίμα ρουφά το πλασμώδιο (Plasmodium spp.).
- Το παράσιτο αναπτύσσεται στο σώμα του κουνουπιού και εγκαθίσταται στους σιελογόνους αδένες.
- Στο επόμενο τσίμπημα σε υγιές άτομο, μεταφέρεται με το σάλιο στον νέο ξενιστή.
Διάρκεια ζωής θηλυκού ανωφελούς:
- από 18 ημέρες μέχρι και 4–5 εβδομάδες.
2. Culex (κοινό κουνούπι)
- Πολλαπλασιάζεται σε στάσιμα, συχνά μολυσμένα νερά και σε υγρές περιοχές.
- Η προβοσκίδα είναι κάμπτεται προς τα κάτω, σε γωνία με τον άξονα του σώματος.
- Τα φτερά έχουν ομοιόμορφο χρωματισμό (χωρίς στίγματα).
Η ωοτοκία γίνεται:
- στην επιφάνεια του νερού,
- σε συστάδες αυγών που επιπλέουν (περίπου 100 ή περισσότερα αυγά κάθε φορά).
Διάρκεια ζωής:
- 10–15 ημέρες,
- αλλά σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να ζήσει περισσότερο.
Υγειονομική σημασία:
- Μπορεί να μεταδώσει ορισμένες μορφές εγκεφαλίτιδας (δύσκολα),
- και φιλαρίαση κυρίως σε τροπικές περιοχές.
3. Aedes (γένος Αηδής)
- Μεταδίδει τον κίτρινο πυρετό και άλλες σοβαρές ιογενείς ασθένειες.
- Διαφέρει από το Culex στο ασημί χρώμα του θώρακα.
- Το άκρο της κοιλιάς του θηλυκού είναι μυτερό, με αισθητήρια εξαρτήματα.
Οι προνύμφες:
- είναι σχετικά κοντές και παχιές,
- τα αυγά μπορούν να αντέχουν εκτός νερού για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αναπαραγωγή:
- συχνά μετά από πλημμύρες,
- σε δεξαμενές βρόχινου νερού ή αλμυρά έλη.
Διάρκεια ζωής:
- συνήθως 10–15 ημέρες,
- αλλά σε κατάλληλες ψυχρές συνθήκες μπορεί να επιβιώσει για μερικούς μήνες.
4. Κουνούπι Τίγρης – Aedes albopictus
- Ένα από τα πιο «διάσημα» κουνούπια παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.
- Επιτίθεται κυρίως την ημέρα, με αιχμές αυγή–σούρουπο.
- Τα θηλυκά τσιμπούν κυρίως στα πόδια (αστραγάλους, γόνατα).
- Δεν περιορίζεται στον άνθρωπο· τσιμπούν και άλλα θηλαστικά και πτηνά.
Εξάπλωση:
- Πρώτη καταγραφή στην Ευρώπη: ακτές Βόρειας Αλβανίας (1979).
- Κατόπιν Ιταλία (1990), Γαλλία (1999).
- Στην Ελλάδα εντοπίστηκε:
- Κέρκυρα και Θεσπρωτία (2003),
- Αστακός Αιτωλοακαρνανίας (2008),
- πλέον έχει εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Αττικής.
Σημεία κλειδιά:
- Δεν είναι νέο είδος· περιγράφηκε ήδη από το 1894 (Skuse).
- Δεν είναι το μοναδικό κουνούπι φορέας σοβαρών νοσημάτων όπως ο Δάγκειος πυρετός· και το Aedes aegypti είναι ιδιαίτερα σημαντικός φορέας.
Παθογόνα που έχει αποδειχθεί ότι μεταφέρει στη φύση:
- ιοί Chikungunya,
- Ιαπωνική εγκεφαλίτιδα (Japanese Encephalitis),
- Ιός του Δυτικού Νείλου (West Nile Virus),
- La Crosse virus, St. Louis Encephalitis, Eastern & Western Equine Encephalomyelitis, Potosi virus,
- Κίτρινος πυρετός (Yellow Fever),
- νηματώδεις της φιλαρίασης: Dirofilaria immitis, Dirofilaria repens.
Εντομολογικά, κατάφερε σε λίγες δεκαετίες:
- να περάσει από σχετικά ασήμαντο δασικό είδος της ΝΑ Ασίας,
- σε ένα από τα πιο επικίνδυνα και “επικηρυγμένα” κουνούπια του Δυτικού ημισφαιρίου.
Δεν διακρίνεται για μεγάλη ενεργητική απόσταση πτήσης.
Η διασπορά του οφείλεται κυρίως σε παθητική μεταφορά, π.χ.:
- εμπόριο μεταχειρισμένων ελαστικών,
- άλλα αντικείμενα που συγκρατούν νερό και αυγά/προνύμφες.
Ιός του Δυτικού Νείλου
- Μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών.
- Κύρια δεξαμενή του ιού στη φύση: πτηνά.
- Άνθρωποι και θηλαστικά είναι συνήθως αδιέξοδοι ξενιστές, γιατί ο ιός στο αίμα τους δεν φτάνει σε επαρκές επίπεδο για να μολύνει εκ νέου κουνούπια.
Κλινική εικόνα:
- Οι περισσότεροι μολυσμένοι άνθρωποι είναι ασυμπτωματικοί.
- Περίπου 20% παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα, τύπου γριπώδους συνδρομής.
- Λιγότερο από 1% εμφανίζει σοβαρές εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, οξεία χαλαρή παράλυση).
- Οι βαριές μορφές είναι συχνότερες σε ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους.
Αντιμετώπιση Κουνουπιών
Πρόληψη
- Χαρτογράφηση κρίσιμων εστιών αναπαραγωγής (μικρής και μεγάλης κλίμακας).
- Μείωση στάσιμων νερών:
- κατάργηση πιατακίων σε γλάστρες,
- καθαρισμός/άδειασμα βαρελιών, δοχείων,
- σε μεγάλη κλίμακα, έργα αποστράγγισης ελών/λιμνών.
- Καθαρισμός και αποφράξεις αποχετεύσεων.
- Επισκευή διαρροών.
- Περιορισμός υπερβολικού ποτίσματος σε κήπους.
- Κλάδεμα πυκνής βλάστησης, έλεγχος χλοοτάπητα και αυτοφυούς βλάστησης.
- Τοποθέτηση σιτών σε πόρτες, παράθυρα· χρήση αεροκουρτινών.
Προνυμφοκτονίες
- Την άνοιξη ξεκινά δειγματοληψία στάσιμων νερών.
- Στόχος: έγκαιρη επέμβαση πριν αναπτυχθούν μεγάλοι πληθυσμοί.
- Τα δείγματα στέλνονται σε πιστοποιημένα εργαστήρια (π.χ. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο).
- Όταν διαπιστωθεί σημαντικός πληθυσμός προνυμφών:
- εφαρμόζεται προνυμφοκτονία με ρυθμιστές ανάπτυξης στον υδάτινο όγκο,
- μπορεί να χρησιμοποιηθούν και κατάλληλα ιχθύδια για βιολογικό έλεγχο προνυμφών.
Ακμαιοκτονίες
- Οι υπολειμματικοί ψεκασμοί γενικά δεν δίνουν εντυπωσιακά αποτελέσματα.
- Εφαρμόζονται άμεσοι ψεκασμοί με πυρεθρίνες στις επιφάνειες που κουρνιάζουν τα ακμαία.
- Απαιτείται σύνεση στη χρήση:
- αποκλειστικά συμπληρωματικό μέτρο,
- δεν «λύνει» μόνο του το πρόβλημα.
Σύλληψη – Παγίδευση
Ακόμη κι αν έχουμε κάνει σωστή πρόληψη στον χώρο μας, τα κουνούπια γείτονικών εστιών θα συνεχίσουν να έρχονται.
- Χρησιμοποιούνται ειδικές παγίδες κουνουπιών (μικρές ή μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές):
- εκπέμπουν CO₂,
- χρησιμοποιούν ειδικό φωτισμό,
- προσελκύουν και παγιδεύουν τα έντομα.
Χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά, μαζί με τις υπόλοιπες μεθόδους.
Απώθηση (Repellents)
Τελευταία γραμμή άμυνας, ειδικά εκτός ελεγχόμενου χώρου (π.χ. ύπαιθρος, πικνίκ):
- Φιδάκια, ταμπλέτες σε ηλεκτρικές συσκευές.
- Υπερηχητικές συσκευές, ειδικοί λαμπτήρες.
- Βραχιολάκια, προϊόντα με απωθητικά έλαια.
- Σκευάσματα σε spray για τα γυμνά σημεία του δέρματος.
Φλεβοτόμοι – Σκνίπες (Phlebotomus spp., midges)
Ταξινόμηση
- Οικογένεια Psychodidae,
- Υποοικογένεια Phlebotominae,
- Γένος Phlebotomus.
Σημαντικά είδη: Ph. sergenti, Ph. macedonicus, Ph. papatasi.
Συνολικά έχουν περιγραφεί περίπου 700 είδη φλεβοτόμων.
Τα γένη Phlebotomus, Lutzomyia, Sergentomyia περιλαμβάνουν είδη που μυζούν αίμα από σπονδυλωτά. Τα δύο πρώτα έχουν τη μεγαλύτερη υγειονομική σημασία, καθώς είναι φορείς ειδών Leishmania spp.
Περιγραφή
- Μικρά έντομα (τέλειο: έως 5 mm).
- Λεπτό, τριχωτό σώμα με μακριά πόδια.
- Πτέρυγες λογχοειδείς.
- Στοματικά μόρια κοντά.
- Σε ανάπαυση κρατούν τα φτερά σε σχήμα V πάνω από την κοιλιά.
- Πριν τσιμπήσουν, εκτελούν χαρακτηριστικές κυκλικές κινήσεις/άλματα γύρω από το σημείο στόχο.
Βιολογία
- Τρέφονται με φυσικές πηγές γλυκόζης.
- Τα θηλυκά χρειάζονται αίμα για ωρίμανση αυγών.
- Τα αρσενικά δεν τσιμπούν.
- Τσιμπούν κυρίως σούρουπο και νύχτα, αλλά και ημέρα σε σκιερές, υγρές θέσεις.
- Η ακτίνα διασποράς είναι μερικές εκατοντάδες μέτρα.
- Διαχειμάζουν στο στάδιο 4ης προνυμφικής ηλικίας.
- Ο βιολογικός κύκλος: περίπου 20–40 ημέρες.
Πριν την απομύζηση:
- εκκρίνουν σάλιο με αντιπηκτικές ουσίες.
Προβλήματα σε άνθρωπο και σκύλο
- Μεταβιβαστές λεϊσμανίασης, τριήμερου πυρετού και Bartonella bacilliformis (Ν. Αμερική).
- Η λεϊσμανίαση (Καλά αζάρ) είναι από τα πιο συχνά λοιμώδη νοσήματα των σκύλων στην Ελλάδα.
- Οφείλεται στη Leishmania infantum, που μεταδίδεται κυρίως μέσω θηλυκών φλεβοτόμων.
Προσβάλλονται:
- κυρίως σκύλοι >6 μηνών,
- οποιοσδήποτε συνδυασμός φύλου/φυλής.
Έχει καταγραφεί και σε:
- άγρια σαρκοφάγα,
- πρόβατα, γάτες, τρωκτικά,
- και στον άνθρωπο.
Συμπτώματα σε σκύλο:
- πυρετός,
- τριχόπτωση (ιδίως γύρω από τα μάτια),
- απώλεια βάρους,
- δερματικά έλκη, υπερανάπτυξη νυχιών,
- αναιμία, αρθρίτιδα, νεφρική βλάβη (μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο).
Οι θεραπείες συνήθως ελέγχουν τα συμπτώματα, αλλά δεν εκριζώνουν πλήρως τη λοίμωξη.
Αντιμετώπιση
Εστίαση στα ακμαία:
- Υπολειμματικοί ψεκασμοί σε επιφάνειες: εξωτερικά τοίχων, πέτρινες κατασκευές, κορμούς δέντρων, πόρτες, γρίλιες, παράθυρα, σημεία εισόδου.
- Σίτες, κουνουπιέρες, ανεμιστήρες.
- Εντομοαπωθητικά χώρου.
- Μέτρα ατομικής προστασίας (repellents, ένδυση κ.λπ.).
Ceratopogonidae – Νυσσιτικές σκνίπες (biting midges)
Ταξινόμηση
- Υπεροικογένεια Chironomoidea.
- Οικογένεια Ceratopogonidae.
- Υποοικογένειες: Forcipomyiinae, Dasyheleinae, Ceratopogoninae, Leptoconopinae.
Περίπου 5.000 είδη παγκοσμίως, 30 είδη στην Ελλάδα.
Σημαντικότερο γένος: Culicoides.
Περιγραφή
- Πολύ μικρές αιμομυζητικές σκνίπες (1–2 mm).
- Κοντά στοματικά μόρια, προβοσκίδα στραμμένη προς τα κάτω.
- Τα αρσενικά φέρουν πτεροειδείς κεραίες.
Βιολογία
- Η ωοτοκία γίνεται, ανάλογα με το είδος, σε διάφορες υγρές εστίες.
- Οι προνύμφες τρέφονται με οργανική ύλη.
- Τα ακμαία τρέφονται με σακχαρούχες ουσίες, αλλά τα θηλυκά χρειάζονται αίμα για ωοτοκία.
- Τσιμπούν κυρίως σε γυμνά σημεία του σώματος.
- Απόσταση πτήσης: 2–3 km από την εστία.
Υγειονομική σημασία
- Προκαλούν έντονη όχληση και πόνο με τα τσιμπήματα, ιδιαίτερα σε εξωτερικούς χώρους.
- Ορισμένα είδη είναι φορείς παρασίτων:
- Ιός Oropouche (Ν. Αμερική),
- νηματώδης Mansonella perstans (Αφρική).
- Έχουν μεγάλη κτηνιατρική σημασία (νοσήματα ζώων).
Αντιμετώπιση
- Προνυμφοκτονία: συνήθως δύσκολη, δαπανηρή και περιβαλλοντικά φορτισμένη. Προτιμάται η μείωση εστιών.
- Καταπολέμηση ακμαίων με υπολειμματικούς ψεκασμούς γύρω από στάβλους, πόρτες/παράθυρα, κήπους κ.λπ.
- Εντομοαπωθητικά χώρου και μέτρα ατομικής προστασίας.
- Προστασία ζώων:
- στέγαση από σούρουπο ως αυγή,
- λεπτές σίτες σε στάβλους,
- εμβολιασμός όπου υπάρχει σχετικό πρόγραμμα.
Simuliidae – Μαύρες μύγες(Black flies)
Ταξινόμηση
- Υπεροικογένεια Chironomoidea.
- Οικογένεια Simuliidae (Parasimuliinae, Simuliinae).
- Γένη με υγειονομική σημασία: Prosimulium, Austrosimulium, Cnephia (τσιμπούν ανθρώπους), Simulium.
Περιγραφή
- Μικρά έντομα (1,5–4 mm).
- Ισχυρό σώμα, με έντονη πλάγια όψη.
- Κυρτός θώρακας.
- Σκούρο χρώμα (μαύρο), με λευκές, αργυρές ή κιτρινωπές τρίχες σε σώμα και πόδια.
Βιολογία
- Ωοτοκία σε διάφορα υδάτινα σημεία, ανάλογα με το είδος (συχνά σε ρυάκια, ποτάμια).
- Συχνά χαρακτηρίζονται από μαζική, ταυτόχρονη εμφάνιση ενηλίκων.
- Τα ακμαία τρέφονται με σακχαρούχες τροφές, τα θηλυκά χρειάζονται και αίμα.
- Ξενιστές: ποικίλουν ανά είδος.
- Διάρκεια ζωής ακμαίου: 3–4 εβδομάδες μέχρι να βρουν αίμα.
- Μπορούν να πετάξουν 15–30 km για να αναζητήσουν ξενιστή.
- Στις εύκρατες περιοχές η όχληση είναι συνήθως εποχική.
Υγειονομική σημασία
- Πολύ ενοχλητικά, με επώδυνα νύγματα σε άνθρωπο και ζώα.
- Προκαλούν τοπικό οίδημα και ερεθισμό που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες.
- Σε έντονες προσβολές αναφέρονται:
- πονοκέφαλοι,
- πυρετός,
- διόγκωση λεμφαδένων,
- αρθρίτιδες.
- Μπορούν να αδειάσουν κυριολεκτικά ολόκληρες περιοχές από ανθρώπινη δραστηριότητα.
- Μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς.
- Η ονχοκερκίαση (νόσος των ποταμών) οφείλεται σε μικροφιλάρια που μεταφέρονται μόνο από Simuliidae.
Αντιμετώπιση
- Προνυμφοκτονία σε ρυάκια/ποτάμια: πολύ δύσκολη, δαπανηρή και συχνά μη αποδεκτή περιβαλλοντικά.
- Η ρύθμιση της ροής (σε αρδευτικά κανάλια κ.λπ.) μπορεί να μειώσει τον αριθμό προνυμφών.
- Για τα ακμαία εφαρμόζονται ULV ψεκασμοί σε ανοικτούς χώρους, ανά τακτά διαστήματα.
- Μέτρα ατομικής προστασίας με εντομοαπωθητικά είναι απαραίτητα σε πολλές περιοχές.
Tabanidae – Αλογόμυγες (Horse-flies)
Ταξινόμηση
- Τάξη Diptera,
- Οικογένεια Tabanidae.
- Υποοικογένεια Chrysopsinae: γένος Chrysops.
- Υποοικογένεια Tabaninae: γένη Haematopota, Tabanus.
Μεγάλες αιμομυζητικές μύγες, γνωστές ως αλογόμυγες ή νταβάνια, με παγκόσμια εξάπλωση (περίπου 4.000 είδη).
Περιγραφή
- Μετρίου έως μεγάλου μεγέθους (6–30 mm).
- Ειδικά τα Tabanus είναι στιβαρά και δυνατά, με άνοιγμα φτερών έως 6,5 cm.
- Συχνά έχουν ριγωτό χρωματισμό.
- Οι κεραίες είναι κοντές, ισχυρές, τριών άρθρων και χρησιμοποιούνται στη διάκριση των γενών.
Βιολογία
- Τρέφονται με σακχαρούχες ουσίες, αλλά τα θηλυκά χρειάζονται αίμα για ωοτοκία.
- Ωοτοκούν (100–1.000 αυγά) στην κάτω πλευρά φύλλων ή άλλων επιφανειών, τα οποία καλύπτονται με υδρόφοβη ουσία.
- Οι προνύμφες πέφτουν σε λάσπη ή υγρό έδαφος.
- Έχουν χαρακτηριστικούς δακτυλίους στο σώμα.
Σχέση με άνθρωπο
- Το τσίμπημα είναι πολύ επώδυνο.
- Ιδιαίτερα ενοχλητικές για άνθρωπο και ζώα.
- Μηχανικοί φορείς νοσημάτων ζώων:
- άνθρακας,
- λοιμώδης αναιμία ιπποειδών,
- αναπλάσμωση,
- τουλαρεμία,
- διάφορα τρυπανοσώματα.
- Στον άνθρωπο, είδη Chrysops μεταφέρουν τον νηματώδη Loa loa (λοίαση των οφθαλμών).
Αντιμετώπιση
- Γενικά δύσκολη.
- Αποξήρανση ελωδών περιοχών μειώνει τις εστίες.
- Πολλές προνύμφες ζουν κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, οπότε η άμεση καταπολέμηση τους είναι πρακτικά δύσκολη.
- Χρήση χρωματικών παγίδων μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό.
- Απωθητικά για άνθρωπο και ζώα (π.χ. geraniol σε περιλαίμια) χρησιμοποιούνται ευρέως ως μέσο προστασίας.